BİR ÇAY MOLASI'NDA "DOSTOYEVSKİ ve YERALTINDAN NOTLAR HAKKINDA" Nusret Karaca

BİR ÇAY MOLASI'NDA "DOSTOYEVSKİ ve YERALTINDAN NOTLAR HAKKINDA" Nusret Karaca 20 Aralık 2025 Cumartesi Feneryolu'ndayım. Yolumun üzerindeki Potlaç Kadın Kooperatif'in işlettiği kafe'de yine bir çay molası. Ve yine kitap rafları arasında kısa bir gezinti. Çay içerken zamanı daha iyi değerlendirmek,daha anlamlandırmak,ek gıdalarla biraz daha beslenmek gibi bir şey!... ... Gözüme bir cep kitabı ilişiyor. Çok öncelerden sayfaları arasında yolculuğa çıktığım bir yapıt. Dünya klasiklerinden... Şimdi yine karşımda... Ön kapağında bir söz. "Dünya okuyarak güzelleşir." O zaman birkaç dakikalığına da olsa tekrar gözden geçirelim,anımsayalım. Dostoyevski'den "Yeraltından Notlar" Floria yayınları. ....... Fyodor Mihayloviç Dostoyevski (1821-1881) Rus romancı, kısa öykü yazarı, denemeci ve gazeteci.Hem Rus hem de dünya edebiyatının en büyük romancılarından biri. olarak kabul edilir ve eserlerinin çoğu oldukça etkili başyapıtlar olarak kabul edilir. I.Nikolay'ın baskıcı rejimine muhalif bir grup üyesi olduğu için once idama mahkum olur,sonra 1849 yılında sürgüne gönderilir. 1857 yılında Sibirya sürgünü sonrası eserlerinin yayımlanmasına izin verilir,yazdığı romanlarla tekrar eski ününe kavuşur.1864'de Vremya dergisinde yayımladığı "Yeraltından Notlar" gerçek dünyadan kendini soyutlamış bir kişinin iç çatışmalarını ve hezeyanlarını konu alır. Bu roman Dostoyevski'nin daha sonra yazacağı büyük romanların ipuçlarını taşımaktadır. ... Dostoyevski'den; "Bu notlar ve yazarı hayal ürünüdür.Ama toplumumuzun oluşumunu sağ koşullar göz önüne alınacak olursa;bu notların yazarı gibi insanlar toplumumuzda olabilir,hatta mutlaka olmalıdır.Benim niyetim yakın gecmişimizin karakterlerinden birini daha okuyucuya sunmaktır.Bu karakter günümüzde hàlâ beraber yaşadığımız bir kuşağın temsilcilerinden biridir. Yeraltı başlıklı bu parçada bu kişi kendini ve görüşlerini anlatır,aramızda bulunmasının kaçınilmaz sebeplerini açıklamaya çalışır... Bir sonraki bölümde aynı kişinin hayatındaki olaylarla ilgili notları sunacağız..." Fyodor Dostoyevski .... Kitaptan; Galiba karaciğerimden zorum var. Doğrusu hastalığımın ne olduğunun da farkında değilim ya, hatta neremin ağrıdığını bile iyice bilemiyorum. Tıbba ve doktorlara saygım olduğu halde tedavi olmuyorum ve asla olmayacağım Yok efendim, sadece inadımdan tedavi olmak istemiyorum. Siz herhalde bunu anlayamazsınız. Ama ben pekâlâ anlıyorum efendim. Huysuzluğumla kimin canını yakacağımı açıklayamayacağım tabii; fakat tedavilerinden kaçınmakla doktorlara hiçbir “fenalık” edemediğimi, böyle hareket etmekle kimseye değil, yalnızca kendime zarar verdiğimi de herkesten iyi biliyorum. Tedavi olmamakta ısrar edişim hep inadımdan geliyor. Karaciğerim mi ağrıyor, varsın daha beter ağrısın! ... ... "Yeraltından Notlar" yayımlandığı 1864 yılından beri öfke ve sessizliğin en güçlü manifestolarından biri olarak değerlendiriliyor. ..... Evet!... Francis Bacon; "Okumak bir insanı doldurur,insanlarla konuşmak hazırlar.Yazmak ise olgunlaştırır."diyor Olgunlaşıyor muyuz onu bilemem. Yol üzerinde kısa bir zaman diliminde ancak bu kadar. Üç-beş satır daha okuyup yazdım ya!... Bugün de boş geçmemiş olduk... O bana yeter!