​İstanbul Semt Yazılarından Kısa Seçkiler: AHIRKAPI ​Nusret Karaca

​İstanbul Semt Yazılarından Kısa Seçkiler: AHIRKAPI ​Nusret Karaca ​İstanbul’un en eski semtlerinden biridir Ahırkapı. Adını, Topkapı Sarayı’nın has ahırlarının burada bulunmasından almıştır. Bizans döneminde ise Mangana Sarayı’na atıfla “Mangana Mahallesi” olarak bilinirdi. ​Sarayburnu ile Çatladıkapı arasında, Cankurtaran Mahallesi’nin bir uzantısı olarak konumlanan Ahırkapı, İstanbul’un en eski saray yerleşimi olmasının yanı sıra kentin en eski mesken alanlarından biridir. Bazı araştırmacılar, İstanbul’a ait ilk uygarlık izlerine de tam olarak burada rastlandığını belirtmektedir. ​Tarih Öncesi ve Antik Dönem İzleri ​Sirkeci’den Halkalı’ya uzanan tren hattının yapımı sırasında bölgede eski bir kavmin izlerine rastlanmıştır. Bu kavmin Greklerden (Yunanlardan) daha eski olduğu, muhtemelen Traklar kökenine dayandığı ve bu uygarlığın Fenikeliler tarafından tahrip edildiği tahmin edilmektedir. Bölgedeki ilk yerleşkenin bir Hitit kolonisi olduğu yönündeki tez ise araştırmacılara göre halen kanıta muhtaçtır. ​MÖ 658 yılında, bir Grek kolonisi olan ve Dor kökenli Megaralılar tarafından kurulan ikinci şehir yerleşimi (Bizantion), askeri bir üs olarak önemli bir konuma sahipti ve döneminde birçok tapınakla süslenmişti. ​Osmanlı Dönemi ve Ahırkapı Feneri ​Ahırkapı, Bizans’ta olduğu gibi Osmanlı Dönemi’nde de saraylar ve tapınaklar bölgesi olma özelliğini sürdürdü. Dönemin semte bıraktığı en önemli miraslar şunlardır: ​Ahırkapı Feneri: III. Osman döneminde inşa edilen bu ahşap fener, İstanbul’da Osmanlı döneminde yapılan ilk fener olma özelliğini taşır. 36 metre yükseklikteki fener, 26 metrelik örme taş bir kuleye sahiptir; Marmara Denizi ve İstanbul Limanı’na hizmet eder. Yaşanan bir yangın sonrasında Padişah Abdülmecit tarafından taş kule olarak yeniden inşa ettirilmiştir. ​Levent Sıra Evleri: Barbaros Hayreddin Paşa tarafından, bugünkü Armada Otel’in bulunduğu yere, deniz askerlerinin (leventlerin) karada dinlenebilmesi amacıyla yaptırılmıştır. ​Semtteki Değişim ve Başlıca Tarihi Eserler ​Semt, özgün yapısını 19. yüzyıla kadar korumayı başarmıştır. Ancak Batılılaşma hareketleri, zengin kesimin bölgeden ayrılması, alınan göç dalgaları ve geleneksel mahalle dokusunun çözülmesiyle ahşap konaklar yavaş yavaş tarihe karışmış; semt günümüzdeki değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. ​Semtin Başlıca Tarihi Mirasları: ​Aslanhane: Eski bir Bizans kilisesidir. Adını, Osmanlı döneminde burada tutulan yırtıcı hayvanlardan almıştır. ​Bukoleon Sarayı ve Limanı: Bizans döneminden günümüze ulaşan asil bir sahil sarayı. ​Hodegetria Manastırı ve Ayazması ​Dini Yapılar: Akbıyık Camii (Mescidi), İshak Paşa Camii, Kapuağası (Mahmud Ağa) Camii. ​Sosyal Yapılar: Arkadiani Hamamı, Akbıyık Hamamı, İshak Paşa Hamamı, Hekimoğlu Ali Paşa Validesi Çeşmesi. ​Kültürel Miras: Hamamizade İsmail Dede Efendi Evi. ​Ahırkapı Romanları ​Kendilerini "insan" veya "kişi" anlamına gelen "Rom" kökeninden türeyen "Roman" kelimesiyle adlandıran Çingeneler, yaklaşık 700 yıl önce Balkanlar üzerinden Avrupa’ya gelmiştir. ​Osmanlı döneminde Trakya’dan İstanbul’a göç ederek çoğunlukla demirci ustası olarak çalışmışlardır. Göçebe yapıları ve eğlenceye olan tutkuları nedeniyle zaman zaman yerleşik toplumla sorunlar yaşamışlardır. Başlangıçta Samatya’yı mesken tutsalar da oradaki Ermeni toplumuyla yaşanan uyuşmazlıklar ve şikâyetler üzerine Ahırkapı’ya yerleştirilmişlerdir. Günümüzde Ahırkapı Romanları; geleneksel yaşam biçimlerini, neşelerini ve köklü müzik kültürlerini titiz çalışmalarla çıkardıkları albümlerle tüm dünyaya duyurmaya devam etmektedirler. ​Kaynakça ​İstanbul Avrupa Kültür Başkenti (2010) Etkinlik Notları. ​Kentim İstanbul (İstanbul’un Semtleri), İBB Kültür A.Ş. (2003). ​Dilaver Demirağ, S. Faruk Güncüoğlu, Ümit Meriç, Necdet Sakaoğlu, Aysu Uzsayılır Kara, Sümeyra Saraç, M. Ali Gürsoy. ​Orhan Erdenen, "Ahırkapı Feneri’nden Rumelihisarı’na 2700 Yıllık Yolculuk". ​Sarkis Sarraf Hovhannesyan, "Payitaht İstanbul’un Tarihçesi", Tarih Vakfı Yayınları (1996). ​Tarih Portalı (nusretk) - tarihportali.org