İstanbul Yazılarımdan Kısa Seçkiler: AHIRKAPI Nusret Karaca(Gezi-Araştırma ve Derlemeler)

İstanbul Yazılarımdan Kısa Seçkiler: AHIRKAPI Nusret Karaca(Gezi-Araştırma ve Derlemeler) ​İstanbul’un en eski semtlerinden biridir Ahırkapı. Adını, Topkapı Sarayı’nın has ahırlarının burada bulunmasından almıştır. Bizans döneminde ise Mangana Sarayı’na atıfla “Mangana Mahallesi” olarak bilinirdi. ​İstanbul’un en eski saray yerleşimi olan Ahırkapı, aynı zamanda kentin en eski mesken alanlarından biridir. Sarayburnu ile Çatladıkapı arasında, Cankurtaran Mahallesi’nin bir uzantısı olarak konumlanır. Bazı araştırmacılar, İstanbul’a ait ilk uygarlık izlerine burada rastlandığını belirtmektedir. ... ​Tarih Öncesi ve Antik Dönem İzleri: ​Sirkeci’den Halkalı’ya uzanan tren hattının yapımı sırasında eski bir kavmin izlerine rastlanmıştır. Bu kavmin Greklerden (Yunanlardan) daha eski olduğu, muhtemelen Traklar olduğu ve bu uygarlığın Fenikeliler tarafından tahrip edildiği tahmin edilmektedir. Bölgedeki ilk yerleşkenin bir Hitit kolonisi olduğu yönündeki tez ise araştırmacılara göre halen kanıta muhtaçtır. ​M.Ö. 658 yılında (Bizantion), bir Grek kolonisi olan ve "Dor" kökenli Megaralılar tarafından kurulan ikinci şehir yerleşimi, askeri bir üs olarak önemli bir konuma sahipti ve birçok tapınakla süslenmişti. ​Osmanlı Dönemi ve Ahırkapı Feneri ​Ahırkapı, Bizans’ta olduğu gibi Osmanlı Devleti döneminde de saraylar ve tapınaklar bölgesi olma özelliğini sürdürdü. ​Ahırkapı Feneri: III. Osman döneminde inşa edilen ahşap fener, İstanbul’da Osmanlı döneminde yapılan ilk fenerdir. 36 metre yükseklikteki fener, 26 metrelik örme taş bir kuleye sahiptir. Marmara Denizi ve İstanbul Limanı’na hizmet eder. Bir yangın sonrası Padişah Abdülmecit tarafından yeniden inşa ettirilmiştir. ​Levent Sıra Evleri: Barbaros Hayreddin Paşa tarafından, bugünkü Armada Otel’in bulunduğu yere deniz askerlerinin (Leventlerin) karada dinlenebilmesi için yaptırılmıştır. ​Semtteki Değişim ve Bazı Tarihi Eserler: ​Semt, özgün yapısını 19. yüzyıla kadar korumuştur. Ancak Batılılaşma, zengin kesimin bölgeden ayrılması, göç dalgaları ve mahalle dokusunun çözülmesiyle ahşap konaklar yavaş yavaş tarihe karışmış; semt günümüzdeki değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. ​Başlıca Tarihi Eserler: ​Aslanhane: Eski Bizans kilisesi; adını Osmanlı döneminde burada tutulan yırtıcı hayvanlardan almıştır. ​Bukoleon Sarayı ve Limanı: Bizans döneminden kalma sahil sarayı. ​Hodegetria Manastırı ve Ayazması. ​Dini Yapılar: Akbıyık Camii (Mescidi), İshak Paşa Camii, Kapuağası (Mahmud Ağa) Camii. ​Sosyal Yapılar: Arkadiani Hamamı, Akbıyık Hamamı, İshak Paşa Hamamı, Hekimoğlu Ali Paşa Validesi Çeşmesi. ​Kültürel Miras: Hamamizade İsmail Dede Efendi Evi. ... ​Ahırkapı Romanları: ​Kendilerini "insan" veya "kişi" anlamına gelen "Rom" kökeninden türeyen "Roman" olarak adlandıran Çingeneler, yaklaşık 700 yıl önce Balkanlar üzerinden Avrupa’ya gelmiştir. ​Osmanlı döneminde Trakya’dan İstanbul’a gelerek demirci ustası olarak çalışmışlardır. Göçebe yapıları ve eğlenceye olan tutkuları nedeniyle zaman zaman yerleşik toplumla sorunlar yaşamışlar; başlangıçta Samatya’yı mesken tutsalar da oradaki Ermeni toplumuyla yaşanan uyuşmazlıklar ve şikâyetler üzerine Ahırkapı’ya yerleştirilmişlerdir. Günümüzde Ahırkapı Romanları, geleneksel yaşam biçimlerini ve müzik kültürlerini titiz çalışmalarla çıkardıkları albümlerle tüm dünyaya duyurmaktadırlar. ​Kaynakça: ----------------- ​İstanbul Avrupa Kültür Başkenti (2010) Etkinlik Notları. ​Kentim İstanbul (İstanbul’un Semtleri), İBB Kültür A.Ş. (2003). ​Dilaver Demirağ, S. Faruk Güncüoğlu, Ümit Meriç, Necdet Sakaoğlu, Aysu Uzsayılır Kara, Sümeyra Saraç, M. Ali Gürsoy. ​Orhan Erdenen, "Ahırkapı Feneri’nden Rumelihisarı’na 2700 Yıllık Yolculuk". ​Sarkis Sarraf Hovhannesyan, "Payitaht İstanbul’un Tarihçesi", Tarih Vakfı Yayınları (1996) Tarih Portalı(nusretk) https://www.tarihportali.org/konular/ahirkapi-hakkinda-kisaca.16892/