​"Tarih Araştırmalarımdan Seçkiler" ​JUDEO-ESPANOL: SEFARAD KÜLTÜRÜNÜN DİL MİRASI ​Nusret Karaca

​"Tarih Araştırmalarımdan Seçkiler" ​JUDEO-ESPANOL: SEFARAD KÜLTÜRÜNÜN DİL MİRASI ​Nusret Karaca ​1492 yılında Elhamra Kararnamesi ile İspanya’dan sürgün edilen Sefarad Yahudileri, maruz kaldıkları baskı ve zulümden kaçarak Sultan II. Bayezid döneminde Osmanlı Devleti’ne sığınmış; bu topraklarda asırlar sürecek bir yaşam alanı bulmuşlardır. 4 Ağustos 1492 itibarıyla Osmanlı topraklarına ulaşan yüz binlerce Sefarad; başta İstanbul, İzmir ve Selanik olmak üzere İmparatorluğun önemli ticaret ve kültür merkezlerine yerleştirilmiştir. ​Sefarad Yahudilerinin beraberinde getirdikleri ve günlük yaşam dili olarak kullandıkları ana dil Judeo-Espanol (Yahudi İspanyolcası / Ladino) idi. Bu dilin yalnızca İstanbul’da konuşulduğuna dair eksik kabulün aksine Ladino, Sefaradların yerleştiği tüm Osmanlı merkezlerinde canlı bir iletişim dili olmuştur. Ancak zamanla modernleşme süreçleri, Fransızca ve Türkçenin etkisiyle bu kadim dil, günümüzde unutulmaya yüz tutan hassas bir kültürel miras haline gelmiştir. ​Araştırmacıların ve Sanatçıların Gözüyle Judeo-Espanol ​Serkan Seğmen: Kaleme aldığı incelemesinde, Türkiye'deki Yahudi toplumunun bu 500 yıllık dil mirasının dünyadaki son temsilcileri arasında yer aldığına dikkat çeker (Radikal). ​Karen Gerson: TÜSİAD’ın Görüş dergisindeki (Sayı 56) değerlendirmesinde, dili aktif olarak konuşabilen kitlenin günümüzde büyük oranda 40 yaş üzerindeki bireylerle sınırlı kaldığını ve genç kuşaklara aktarımın zayıfladığını vurgular. ​Janet & Jak Esim: "Judeo-İspanyol Sefarad Şarkıları" derlemeleri ve albüm çalışmalarıyla, kaybolmaya yüz tutan bu dili ve ezgileri müzik vasıtasıyla hafızada tutma adına kıymetli bir misyon üstlenmişlerdir. ​Geleceğe Dair Belirsizlik ​Toplumun belirli kesimleri ve araştırmacılar Judeo-Espanol dilini yaşatmak için samimi bir çaba sarf etse de; dilin müfredatlarda yer almaması, kurumsal bir eğitim yapısının bulunmayışı ve genç neslin bu mirasa yeterince rağbet göstermemesi, Ladino'nun geleceği üzerindeki belirsizliği ve kaybolma riskini artırmaktadır. ​Notlar: ​Sefarad: İbranicede "İspanya" veya "İspanyalı" anlamına gelir. ​Endülüs: İber Yarımadası'nda Müslüman ve Doğu kültürünün harmanlandığı, bugün İspanya’da varlığını "Andalucía" adıyla sürdüren tarihi bölgedir. ​Kaynakça: ​Gerson, Karen. TÜSİAD / Görüş Dergisi, Sayı: 56. ​İBB Kültür A.Ş. Yayınları. İstanbul'un Tekleri(2006), ​Nusret Karaca:Haliç Notlarım,Haliç Söyleşileri, ​Tarih Portalı arşiv notları:28 Mayıs 2017 ...Konu 'JUDEO-ESPANOL:SEFARAD KÜLTÜRÜNÜN DİL MİRASI(Nusret Karaca araştırmaları)' https://www.tarihportali.org/konular/judeo-espanol-sefarad-kulturunun-dil-mirasi-nusret-karaca-arastirmalari.13000/