"Tarih Araştırmalarından Seçkiler" ​JUDEO-ESPANOL: SEFARAD KÜLTÜRÜNÜN DİL MİRASI ​(Nusret Karaca) yazı

"Tarih Araştırmalarından Seçkiler" ​JUDEO-ESPANOL: SEFARAD KÜLTÜRÜNÜN DİL MİRASI ​(Nusret Karaca) ​1492 yılında Elhamra Kararnamesi ile İspanya’dan sürgün edilen Sefarad Yahudileri, maruz kaldıkları zulümden kaçarak II. Bayezid döneminde Osmanlı Devleti’ne sığınmış ve bu topraklarda huzurlu bir yaşam sürmüşlerdir. 4 Ağustos 1492 itibarıyla Osmanlı topraklarına ulaşan yüz binlerce Sefarad; başta İstanbul, İzmir ve Selanik gibi önemli şehirlere yerleştirilmiştir. ​Sefarad Yahudilerinin beraberinde getirdikleri ve günlük konuşma dili olarak kullandıkları dil Judeo-Espanol (Yahudi İspanyolcası/Ladino) idi. Her ne kadar bu dilin yalnızca İstanbul’da konuşulduğu iddia edilse de, aslında Sefaradların yerleştiği tüm merkezlerde etkisini göstermiştir. Ancak zamanla Fransızca ve Türkçe’nin etkisiyle bu kadim dil, unutulmaya yüz tutan bir kültürel miras haline gelmiştir. ​Araştırmacıların ve Sanatçıların Gözüyle Judeo-Espanol: ​Serkan Seğmen: Bir makalesinde, Yahudilerin bu 500 yıllık dilin son temsilcileri olduğuna dikkat çekmiştir (Radikal, Ocak 1977). ​Karen Gerson: TÜSİAD’ın Görüş dergisindeki (Sayı 56) değerlendirmesinde, bu dili konuşan kitlenin günümüzde genellikle 40 yaş üzerindeki bireylerle sınırlı kaldığını belirtmiştir. ​Janet & Jak Esim: "Judeo-İspanyol Sefarad Şarkıları" adlı albümleriyle, unutulmaya yüz tutmuş bu dili ve ezgileri sanat yoluyla yaşatmak adına önemli bir misyon üstlenmişlerdir. ​Geleceğe Dair Belirsizlik: ​Toplumun belirli kesimleri Judeo-Espanol dilini yaşatmak için samimi bir çaba sarf etse de, dilin okullarda öğretilmemesi ve genç neslin bu mirasa yeterince rağbet göstermemesi, dilin geleceği üzerindeki belirsizliği artırmaktadır. ​Notlar: ​Sefarad: İbranicede "İspanya" veya "İspanyalı" anlamına gelir. ​Endülüs: Bugün İspanya’da varlığını "Andalucía" ismiyle sürdüren bölgedir. ​Kaynakça: ​Karen Gerson (TÜSİAD/GÖRÜŞ, S. 56), İBB Kültür A.Ş.Yayınları (İstanbul'un Tekleri-2006-Seyyah) ​Serkan Seğmen, Haliç Notlarım(Nusret Karaca - Araştırma/Söyleşi) ​Tarih Portalı(nk)